İhsan Serdar Demirbilek: Danışmanlık mı, Gerçekler mi? İşte O Çok Konuşulacak Röportaj

Bugün karşınıza öyle bir isimle çıkıyorum ki, danışmanlık denince akla gelen o süslü lafların, o bol keseden vaatlerin ötesine geçiyor. İhsan Serdar Demirbilek. Kimdir bu Demirbilek? Bir bakıyorum öğretmenlik yapmış, bir bakıyorum turizmden inşaata, gıdadan dış ticarete her alanda yöneticilik koltuğuna oturmuş. Yetmemiş, 2012'de kendi danışmanlık şirketini kurmuş. KOSGEB'miş, AB fonlarıymış, ISO belgeleriymiş... Ne ararsanız var. Hatta 20'ye yakın ülkede uluslararası ticaretin içinde. Peki, bu kadar işi bir arada nasıl yapıyor? Ya da daha önemlisi, bu kadar bilgi gerçekten işe yarıyor mu?

Şimdi gelelim asıl meseleye. Türkiye'de danışmanlık kavramı aldı başını gidiyor. Herkes danışman. Ama gerçekten iyi bir danışman kimdir? Müşterinin duymak istediğini mi söyler, yoksa duyması gereken acı gerçekleri mi? Demirbilek, ''Danışmanlık, bilgi anlatma işi değildir; sorumluluk alma işidir'' diyor.İşte bu önemli.

Yüzlerce şirketle çalışmış, yüzlerce patron görmüş. Peki, bu şirketler neden batıyor, neden büyüyemiyor? ''Kurumsallaşamama'' diyor. ''Şirket büyüyor ama sistem büyümüyor.'' Peki, patronlar bu gerçeği kabul ediyor mu? Yoksa ''ben bu işi yıllardır yapıyorum'' diyerek değişime direniyorlar mı?

Devlet teşvikleri... Ah o teşvikler! Kimi için can suyu, kimi için boşa giden para. Demirbilek, hem sahayı hem sistemi iyi biliyor. ''Sorun sistemde mi, başvuru sahiplerinde mi?'' diye sordum. Cevabı net: ''Birçok kişi projeyi değil, hibeyi düşünüyor.'' Yani önce para, sonra iş. Böyle iş olur mu?

Uluslararası ticaret... ''Türk iş insanları yurt dışına açılırken en sık ne hata yapıyor?'' diye sordum. ''Sabırsızlık'' dedi. ''Ürün satmazsınız, güven satarsınız.'' Peki, biz bu güveni nasıl inşa edeceğiz?

Girişimcilik... Gençler arasında moda. Herkes girişimci olmak istiyor. Ama gerçekten herkes girişimci olabilir mi? Demirbilek, ''Girişimcilik dışarıdan göründüğü kadar romantik değil. Zor, yorucu ve belirsiz bir süreç'' diyor. Ve ekliyor: ''Başarı ilhamla değil, istikrarla gelir.''

Televizyon ekranlarında ekonomi yorumluyor. ''Doğruyu anlatmak mı zor, izleyicinin ilgisini canlı tutmak mı?'' diye sordum. ''En zor olan doğruyu sade anlatmak'' dedi. İşte bu.

Pandemi dönemi, kariyerinin en zor zamanıymış. ''Çözüm üretmekten önce dayanıklılık öğretirsiniz'' diyor. Ne kadar doğru.

Güç ve para insanı değiştirir mi? ''Değiştirmez, büyütür. İçinizde ne varsa onu görünür hale getirir'' diyor.

İşte tüm bu soruların ve çok daha fazlasının cevabı, İhsan Serdar Demirbilek ile yaptığım bu röportajda. Okuyun, düşünün, sorgulayın. Çünkü gerçekler, bazen duymak istediklerimizden çok daha fazlasıdır.

Bugün yaptığınız işi ve bulunduğunuz noktayı düşündüğünüzde, bu yolculuk sizin için nerede başladı?

Benim hikâyem bir kartvizitle değil, bir merakla başladı. Küçük bir şehirde, sınırlı imkânlarla ama büyük bir inançla… İnsanların neden başarılı olduğunu, bazı işletmelerin neden büyüyemediğini anlamaya çalışıyordum. 2012 yılında danışmanlık işine başladığımızda elimizde büyük bir sermaye yoktu ama ciddi bir saha tecrübesi ve 'işi doğru yapma' ısrarı vardı. O günlerden bugüne baktığımda şunu net söyleyebilirim: bu yolculuk bir şirket kurma hikâyesi değil, bir bakış açısı inşa etme hikâyesi. Ve hâlâ devam ediyor.

Öğretmenlikten yöneticiliğe, oradan danışmanlığa uzanan kariyeriniz bir arayışın sonucu mu yoksa baştan planlanmış bir yolculuk muydun?

Açıkçası baştan yazılmış bir kariyer planı değildi. Ama tamamen rastlantı da değildi. Öğretmenlik bana anlatmayı öğretti, yöneticilik sorumluluk almayı ve karar vermeyi… Danışmanlık ise bu iki beceriyi sahada birleştirme fırsatı sundu. Yani planlı değil ama bilinçli bir evrim diyebilirim. Bazı kariyerler masa başında çizilmez, sahada şekillenir.

Türkiye’de danışmanlık kavramı çok sık kullanılıyor. Sizce iyi bir yönetim danışmanını gerçekten ayıran temel özellik nedir?

Danışmanlık, bilgi anlatma işi değildir; sorumluluk alma işidir. İyi danışman müşterinin duymak istediğini değil, duyması gerekeni söyleyebilen kişidir. Bu bazen risklidir ama gerçek danışmanlık tam da burada başlar. Danışmanlık süslü cümleler kurmak değil, sonuç üretmektir.

Yüzlerce işletmeyle çalıştınız. Bir şirketin başarısızlığa sürüklenmesinde en sık karşılaştığınız temel neden hangisi oluyor?

En sık gördüğüm neden kurumsallaşamama. Şirket büyüyor ama sistem büyümüyor. Kararlar hâlâ tek kişiye bağlı kalıyor. Bir yerde şöyle demiştim: şirket büyüyor ama yönetim anlayışı hâlâ mahalle bakkalı seviyesinde kalıyor. Kurumsallık, şirketin sahibinden bağımsız yaşayabilmesidir.

Patronlarla çalışırken en zorlandığınız konu ne oluyor?

En zorlandığım konu 'ben bu işi yıllardır yapıyorum' cümlesi. Tecrübe çok kıymetlidir ama değişime dirençle birleştiğinde risk haline gelir. En zor şey, doğru yapılan bir şeyin artık doğru olmadığını anlatmaktır. Şirketler akılla büyür, alışkanlıkla değil.

Yerel kalkınma üzerine özellikle duruyorsunuz. Türkiye’de kalkınmanın belli şehirlerde yoğunlaşmasının temel sebebi sizce nedir?

Bence mesele kaynak değil, organizasyon. Büyük şehirler sistemi kurmuş durumda. Anadolu’da ise ciddi bir potansiyel var ama koordinasyon eksikliği var. Herkes bir şey yapmak istiyor ama birlikte hareket etme kültürü zayıf. Kalkınma tek başına değil, birlikte kurulan bir sistemdir.

Düzce gibi gelişmekte olan şehirler için sürdürülebilir bir kalkınma modeli mümkün mü?

Kesinlikle mümkün, hatta avantajlı bile. Çünkü bu şehirler henüz karmaşıklaşmamış. Sanayi, tarım ve turizm aynı anda var. Doğru planlama yapılırsa bu bir zayıflık değil, büyük bir fırsat olur. Mesele bu unsurları entegre edebilmek.

Devlet teşvikleri, hibeler ve fonlar konusunda hem sahayı hem sistemi yakından tanıyorsunuz. Sorun daha çok sistemde mi yoksa başvuru sahiplerinde mi?

İkisi de var ama sahada gördüğüm kadarıyla sorun biraz daha başvuru sahiplerinde. Birçok kişi projeyi değil, hibeyi düşünüyor. 'Nasıl alırım?' sorusu var ama 'nasıl sürdürülebilir yaparım?' sorusu eksik. Devlet desteği fikri olanın hızını artırır, fikri olmayanın zamanını alır.

Devlet destekleriyle kalıcı ve güçlü işletmeler kurmak mümkün mü?

Mümkün ama tek başına destekle değil. Destekle iş kurulmaz, destekle iş büyütülür. Temeli sağlam olmayan bir işletmeye verilen destek sadece süreci uzatır. Doğru iş modeli yoksa, destek sadece gecikmiş bir sonuçtur.

Bugüne kadar karşılaştığınız en dikkat çekici ya da sizi en çok etkileyen proje neydi?

Beni en çok etkileyen projeler sadece ekonomik değil, sosyal fayda da üreten projeler oldu. Özellikle atığın ekonomiye kazandırıldığı, yerel kalkınmaya katkı sağlayan işler… Çünkü orada sadece para değil, gelecek inşa ediyorsunuz. Bazı projeler bilanço üretir, bazıları değer.

Uluslararası ticarette aktif olarak birçok ülkede çalışıyorsunuz. Türk iş insanlarının yurt dışına açılırken en sık yaptığı hata sizce nedir?

En büyük hata sabırsızlık. Hemen sonuç almak istiyoruz. Ama uluslararası ticaret güven üzerine kurulur. Ürün satmazsınız, güven satarsınız. Süreçleri anlamadan fiyat konuşmak en yaygın hata.

Türkiye, küresel pazarlarda kendini doğru anlatabiliyor mu?

Potansiyelimiz çok yüksek ama anlatımımız zayıf. Ürünü iyi yapıyoruz ama hikâyesini yeterince iyi anlatamıyoruz. Dünya artık sadece kaliteye değil, anlatıya da bakıyor. Kalite sizi içeri sokar, hikâye sizi orada tutar.

Gençler arasında girişimcilik isteği giderek artıyor. Her isteyen girişimci olabilir mi?

Başlayabilir ama sürdüremez. Çünkü girişimcilik dışarıdan göründüğü kadar romantik değil. Zor, yorucu ve belirsiz bir süreç. Herkes girişimci olabilir ama herkes girişimci kalamaz.

Sizce girişimciliğin olmazsa olmazı nedir?

Direnç ve disiplin. Motivasyon geçicidir. Sabah kalkıp işin başına geçmenizi sağlayan şey alışkanlıktır. Başarı ilhamla değil, istikrarla gelir.

Televizyon programlarında ekonomi ve yatırım konularını ele alıyorsunuz. Ekranda doğruyu anlatmak mı yoksa izleyicinin ilgisini canlı tutmak mı daha zor?

En zor olan doğruyu sade anlatmak. Çünkü ekonomi ciddi bir konu ama ekran hızlı. Hem doğruyu söyleyip hem izleyiciyi tutmak ciddi bir denge işi. Anlatmak kolaydır, anlaşılır kılmak ustalıktır.

Bugüne kadar kariyerinizde sizi en çok zorlayan dönem hangisiydi?

Pandemi dönemi. Çünkü sadece iş değil, insanların psikolojisi de çöktü. O süreçte danışmanlık yaparken aslında biraz da insanların ayakta kalmasına destek olduk. Bazı dönemlerde çözüm üretmekten önce dayanıklılık öğretirsiniz.

Geriye dönüp baktığınızda keşke farklı davransaydım dediğiniz bir kararınız oldu mu?

Olmaz mı… Ama artık şunu biliyorum: o kararlar olmasaydı bugün bu netlik olmazdı. Hata, doğruya ödenen bedeldir.

Güç ve para insanı değiştirir mi?

Bence değiştirmez, büyütür. İçinizde ne varsa onu görünür hale getirir. Para karakteri değiştirmez, ortaya çıkarır.

Aile hayatınız, bu yoğun tempo ve sorumluluklar içinde nasıl bir denge kurmanızı sağlıyor?

Aile hayatım benim için sadece dinlenme alanı değil, aynı zamanda denge merkezi. İş dünyasının içinde sürekli karar veren, çözüm arayan, bazen kriz yöneten bir tempoda yaşıyorsunuz. Böyle bir hayatın içinde insanın ayağını yere bastıran en önemli şey aile oluyor. Çünkü dışarıda unvanlar, toplantılar, projeler var; evde ise sizi gerçekten siz olduğunuz için tanıyan insanlar var.

Ben şuna inanıyorum: İnsan işte ne kadar başarılı olursa olsun, eve huzur taşımıyorsa o başarı biraz eksik kalıyor. Aile, bana hem sorumluluğu hem de ölçüyü hatırlatıyor. Bazen en yoğun günün sonunda evde yapılan kısa bir sohbet, dışarıdaki saatlerce süren toplantıdan daha kıymetli olabiliyor. Hayat insana şunu öğretiyor: Her şeyi yönetebilirsiniz ama ihmal edilen ilişkileri sonradan toparlamak her zaman o kadar kolay olmuyor.

Tabii denge kurmak her zaman kusursuz olmuyor. Yoğunluk oluyor, yorgunluk oluyor, bazen zihnen işten tam çıkamadığınız zamanlar da oluyor. Ama önemli olan şunu unutmamak: Aile, “boş vakit kalınca ilgilenilecek” bir alan değil; hayatın merkezindeki en temel yapı. Ben de mümkün olduğunca bu dengeyi korumaya, işin ağırlığını eve taşımamaya ve evin kıymetini iş yoğunluğuna kurban etmemeye çalışıyorum.

Bir de işin insani tarafı var: Aile size hayatta neden mücadele ettiğinizi hatırlatıyor. Başarı, para, itibar… hepsi önemli ama günün sonunda insanı ayakta tutan şey, yanında kimlerin olduğudur. O yüzden ben aileyi bir denge unsuru olmanın ötesinde, hayatın anlamını koruyan en güçlü yapı olarak görüyorum.

Atomy gibi küresel bir yapı içinde aktif olarak yer alıyorsunuz. Bu deneyim size ne kattı?

En büyük fark sistem disiplini. Bizde işler çoğu zaman kişiye bağlı yürür, orada sistem yürür. Kişi gider, sistem devam eder. Disiplin ilk başta zor gelir ama sürdürülebilir başarıyı mümkün kılar.

Bu röportajdan sonra okur tek bir cümleyi hatırlayacaksa, o cümle ne olsun istersiniz?

Başarı, doğru zamanda parlamak değil; zor zamanda ayakta kalabilmektir.

Bazı diyaloglar, bir zihnin işleyiş biçimine tutulmuş berrak bir ışık gibidir. İhsan Serdar Demirbilek ile gerçekleştirdiğimiz bu röportaj, sadece bir kariyer özeti değil; bir iş disiplininin ve stratejik bir aklın dışavurumu.

Karmaşanın ortasında sadeliği, gürültünün içinde metodolojik bir sessizliği arayan bir bakış açısı.

Farklı coğrafyalardan, farklı dillerden süzülüp gelen bu birikim; aslında tek bir gerçeğin peşinde: Gerçekçilik.

Çünkü günün sonunda her şey dağılıp giderken, geriye kalan tek şey o sarsılmaz özgüven ve inşa edilen o sistemli yapı.

Zaman akıyor. Cümleler yerini yeni analizlere bırakıyor. Geriye ise sadece o net ve kararlı vizyon kalıyor.

Sükûnetle. Kararlılıkla. Ve en yalın haliyle.

İhsan Serdar Demirbilek. Bir iş insanından çok daha fazlası.

#İşbirliği

Müzeyyen Beyza MERCAN